اقتدای ایستاده به نشسته
متن پرسش
سلام علیکم
آیا دلیلی برای اینکه امام جماعت نمی تواند نشسته باشد داریم؟
با توجه به اینکه پیامبر اکرم صلیالله علیه و آله و سلم در آخرین نماز شان نشسته امامت کردند و مامومین ایستاده خواندند.
پاسخ
سلام علیکم
امامت قاعد برای قائم از خصائص النبی صلی الله عليه و آله و سلم است.. و در آن نماز پر غصه معروف ، نشسته امامت فرمودند.
در مرسل صدوق ره - که نزد برخی به دلیل جزمیت در اسناد به منزله خبر صحیح است - از امام باقر علیه السلام آمده که فرمودند: ان رسول الله صلّی بأصحابه جالساً فلمّا فرغ قال: لا یؤمَنّ أحدکم بعدي جالساً(الفقیه ج۱ ص ۳۸۱).. و همین نهی برای عدم مشروعیت اقتدای قائم به جالس کافی است و در فرض شک هم اصل در عبادات توقیفیت است و اطلاقی که تصحیح جماعت را به این صورت بکند وجود ندارد. و توجه شود:
۱. ضعف سندی روایت صدوق ره مبنایی است برخی مطلقا و برخی در فرضی جایی که اسناد جزمی داده را پذیرفته اند برخی هم ضعف را منجبر به عمل اصحاب دانسته اند..به هر حال مبنایی است.
۲. از اصحاب هیچکس ظاهراً قایل به جواز نیست جز صاحب وسایل که حکم به کراهت داده و صاحب حدایق ره گفته است من غفلات صاحب الوسائل.
۳. اصلا دلیل خاص نمی خواهد .. چرا که اطلاق مصحّحی در ادله جماعت نیست و اصل در عبادات عدم مشروعیت است لذا مشروعیت دلیل می خواهد.. و جماعت احکام خاص خلاف احکام صلاه فرادی دارد مانند سقوط قرائت و رجوع امام به مأموم و بالعکس در شکوک و جواز زیاده رکن برای متابعت و ... و کسی که قایل به جواز بشود باید دلیل برای مشروعیت عمل خلاف اصل اقامه کند..
خلاصه مثبت مشروعیت باید دلیل بیاورد نه نافی.
۴. در سیره نبی صلی الله علیه و آله و ائمه علیهم السلام هم شاهد دیگر نیست.
۵. مضافاً مفهوم متابعت که در ایتمام هست هم تحقق ندارد چون مأموم قیام می کند بدون قیام امام و خروج از مفهوم ایتمام دلیل می خواهد البته اگر جالس می تواند به قایم اقتدا کند به دلیل نص خاص است..
خلاصه: مفهوم متابعت مخدوش است و اصل هم عدم مشروعیت.
اگر قایلی داشته باشد یا شاذ است یا به فقه مانوس نیست یا استاد ندیده اگر اعوجاج سلیقه نداشته باشد..